Een duurzame toekomst voor de Saffersfabriek. Dat is wat ontwikkelaar Re-Vive voor ogen houdt. Of het daar ook in zal slagen, hangt van veel factoren af, niet in het minst van het stadsbestuur. Dat heeft immers een grote invloed op de randvoorwaarden met betrekking tot mobiliteit en andere ecologische facetten.

Historiek

Iedereen van Oudenaarde is wel vertrouwd met dit vier hectaren groot gewezen industrieel complex. Het terrein is zeer centraal gelegen op 300 meter van het station en van het Liedtspark. Op een goeie 500 meter liggen de sportterreinen, het nieuwe zwembad en de vernieuwde sporthal. De Markt ligt op 800 meter en ook enkele basis- en middelbare scholen liggen op wandelafstand. De site wordt afgebakend door de Dijkstraat, Pauwel Vanderscheldestraat, Koningin Elisabethlaan, Gelukstede en de Blekerijstraat.

Vandaag een brownfield, ooit een significant deel van ons roemrijk textielverleden. Op de plaats waar blekerij Van den Bossche stond, werd in 1897 door de gebroeders Saffre uit Moeskroen een stoomweverij en ververij opgericht. In enkele tientallen jaren bouwden ze de site verder uit, met het art deco-bureelgebouw uit 1930 in de Dijkstraat als meest markante gebouw. Later ging de fabriek over in andere handen. Het laatst was ze bekend onder de naam UTO: Usines Textiles d'Oudenaarde of de Oudenaardse Textielfabrieken.

Daarna kwam de site stilaan in verval, ook al werden grote delen nog vaak gebruikt voor culturele, ambachtelijke en handelsdoeleinden. Zelfs tot tien jaar geleden restte er nog heel wat activiteit: jeugdtheater Litoziekla, dansschool Greet Roosen, cineast Robbrecht Desmet, laswerken Geert Van den Heede, etc. De bekendste telg is waarschijnlijk wel beeldend kunstenaar Johan Tahon, in 1996 ontdekt door wijlen Jan Hoet en intussen internationaal actief, met een atelier in Istanbul. Ook andere bewoners haalden toen de krant: de buren herinneren zich nog de tientallen zwerfkippen uit de Blekerijstraat.

In 2016 verkochten de gebroeders Desmet het terrein aan de jonge projectontwikkelaar Re-Vive uit Gent. In november waren de eerste schetsen klaar en stelde Re-Vive haar plannen voor aan de buurtbewoners. Daar werd ook een oproep gelanceerd voor de tijdelijke invulling van de site. Die praktijk heeft Re-Vive ook bij andere projecten gehanteerd en het biedt hen én de buurt heel wat voordelen. Bekendheid bij en goodwill van de omwonenden zijn belangrijk in dergelijke projecten. Niets beter dan die daar al zelf wat voordelen bij te laten halen. Later kunnen sommige van die projecten doorleven en meteen de aantrekkingskracht van het geheel wat opkrikken.

De vzw Uverlast Kollektiv ondersteunt deze tijdelijke initiatieven en bundelt ze onder de naam 'STOOM' verwijzend naar de stoommachines die ooit de fabriek draaiende hielden. Intussen zijn de eerste vruchten afgeworpen: pop-up Sports, Health & Style shop van Febe Verbesselt (sinds september 2017 op de hoek Blekerijstraat-Dijkstraat), het paardentheater Cirque Frère dat in oktober 2017 een tiental voorstellingen gaf in de voormalige busloods, binnenkort openen een bar en een indoor skatepark en rond de zomer moet het grasveld van 6.000 m² omgeturnd zijn in een natuurspeeltuin en deeltuin. Over dat laatste meer in een volgend artikel.

De plannen

In 2018 worden de plannen verder uitgewerkt en de nodige vergunningen aangevraagd. Daartoe moest eerst het ruimtelijk uitvoeringsplan aangepast worden. Na voorlopige aanvaarding op de gemeenteraad van 25 september 2017 liep het openbaar onderzoek 'RUP Stationskwartier 1' tot 15 december 2017. De resultaten hiervan zijn nog niet bekend, maar er kwamen minstens al opmerkingen van Groen Oudenaarde, Bond Beter Leefmilieu, Milieufront Omer Wattez en ondergetekende.

Samengevat komen de plannen van Re-Vive hierop neer: er komen 251 wooneenheden van verschillende typologie; het grootste deel bestaat uit appartementen verdeeld over vijf blokken, aangevuld met enkele tientallen rijwoningen verdeeld over twee gebieden. Daarnaast wordt 1.760 m² commerciële ruimte voorzien en 2.900 m² voor kleinschalige kantoren. Er komt dus behoorlijk wat plaats voor kleinhandel, horeca, kantoorruimte, co-working spaces e.a. Centraal op de site wordt een evenementenloods ingericht, bedoeld voor markten en kleinschalige activiteiten.

Het historisch karakter wordt benadrukt door het behoud van enkele waardevolle elementen: de burelen aan de Dijkstraat, de schoorsteen, waterbak en omliggende gebouwen, de centrale evenementenloods en de muur aan de kant van de Blekerijstraat. Er wordt ook vrij veel groen voorzien, inclusief een kleine vijver.

Mobiliteit

Het terrein zelf is autoluw. Er is nergens doorgaand autoverkeer mogelijk. Het terrein wordt wel doorkruist door enkele fiets- en wandelassen. De meeste parkeerruimte komt ondergronds. De centrale ligging, het nabijgelegen station én de naastliggende fietsring zijn de grote troeven om dit autoluwe karakter te realiseren.

Helaas vinden we die ambitie niet terug in de gehanteerde parkeernorm. Er wordt nog steeds gerekend met 1,1 parkeerplaatsen per wooneenheid (met daarbovenop 79 parkeerplaatsen voor het kantoor- en commerciële gedeelte). Die parkeernorm is zeer hoog en weerspiegelt geenszins de duurzame ambitie voor mobiliteit. In andere gelijkaardige bouwprojecten in België wordt 0,8 of zelfs al 0,6 gehanteerd. In het buitenland gaat het vaak naar 0,6 tot 0,3 (Oslo) of zelfs al 0,2 (Amsterdam) parkeerplaatsen per wooneenheid.

In de vier ingediende bezwaren waarover ik beschik is dit ook het belangrijkste punt van kritiek. Om een echte autoluwe en duurzame site te bereiken, moet ingezet worden op deelauto's, deel(bak)fietsen, kwaliteitsvolle fietsenstallingen, een veilige fietsomgeving, enz. Het geld dat de projectontwikkelaar door reductie van parkeerplaatsen kan uitsparen, kan geïnvesteerd worden in andere duurzame maatregelen (energieopwekking, isolatie, groendaken, enz.). Ondergrondse parkeerruimte is zeer duur en de bovengrondse ruimte die vrijkomt kan omgezet worden in groenruimte. Een blijvende deeltuin bijvoorbeeld.

Tekst: Steven Rogge, kaartje: Marc De Jonghe

Voor meer informatie of reacties: Steven.Rogge@UGent.be

Interessant artikel? Het verscheen in Onze Streek, het tijdschrift van MOW. Word lid en krijg vier keer per jaar Onze Streek in je bus, boordevol boeiende schrijfsels over milieu, natuur en erfgoed in de Vlaamse Ardennen.